Prędkość - Policja Podlaska

Prędkość

Prędkość

Data publikacji 07.05.2013

Prędkość

Trudno wyobrazić sobie życie bez samochodu. To niewątpliwie jedna z największych zdobyczy cywilizacji. Daje mobilność,niezależność i często sporo radości. Jednak auto to także niebezpieczne narzędzie, które w ręku nieodpowiedzialnego kierowcy może stać się zagrożeniem dla życia i zdrowia każdego z nas.

W 2017 roku na terenie woj. podlaskiego miało miejsce 134 wypadki drogowe spowodowane przez nadmierną prędkość lub niedostosowaniem prędkości do panujących warunków ruchu, jest to 19,2 % spośród wszystkich wypadków spowodowanych przez kierujących pojazdami, w których zginęło 31 osób,tj. 27,2% ogółu ofiar wypadków, a 173 osoby zostały ranne, tj. 21,5% ogółu ofiar.

Przekroczenie dozwolonej prędkości związane jest, w przypadku zderzenia z jakąkolwiek przeszkodą, z określonymi skutkami uderzenia,które porównać można do upadku z określonej wysokości, co obrazuje poniższy rysunek.

 

 

Nadmierna prędkość stanowi śmiertelne zagrożenie dlaniechronionych użytkowników dróg: pieszych i rowerzystów. W miastach i małychmiejscowościach ponad 85% kierowców przekracza dozwoloną prędkość – mimoobowiązującego ograniczenia do 50 km/h średnia prędkość pojazdówprzejeżdżających przez niewielkie miejscowości to 76 km/h. Stanowi tośmiertelne zagrożenie zwłaszcza dla niechronionych uczestników ruchu - przypotrąceniu przez pojazd jadący z prędkością  50 km/h (po hamowaniu)prawdopodobieństwo śmierci pieszego wynosi 90%. Piesi stanowią 34% zabitych wwypadkach- co wciąż stanowi największy odsetek spośród wszystkich krajów UniiEuropejskiej. Wedle badań spadek średniej prędkości o 5% powoduje spadekogólnej liczby wypadków o 10% ,  a wypadków śmiertelnych o 20 %.

PRĘDKOŚĆ– DŁUGOŚĆ DROGI ZATRZYMANIA

 

 

 

  

WPŁYW PRĘDKOŚCI NABEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO I JAKOŚĆ ŻYCIA

 1.1.      Wpływ prędkości na bezpieczeństwo ruchu drogowego

Do wypadków dochodzi głównie w sytuacji występowaniaróżnic prędkości i kierunków przemieszczania się uczestników ruchu. O ciężkościobrażeń decyduje prędkość jazdy i różnica w masie pomiędzy uczestnikami ruchu.W obydwu przypadkach decydujące znaczenie ma jednak prędkość. Wypadek drogowyjest zjawiskiem złożonym i najczęściej powstaje w wyniku jednoczesnegozaistnienia wielu okoliczności. Jednak większości wypadków towarzyszy nadmiernaprędkość jazdy co najmniej jednego z uczestników. Pojęcie nadmiernej prędkościjazdy obejmuje zarówno prędkość wykraczającą poza obowiązujące ograniczenie,jak i prędkość zbyt wysoką w stosunku do warunków panujących na drodze,warunków atmosferycznych oraz indywidualnych cech kierowcy.

Nadmierna prędkość pojazdów, szczególnie w obszarachzabudowanych, jest głównym zagrożeniem dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.Dzieje się tak z następujących względów:

  • W obszarze zabudowanym do kierowcy dociera wiele informacji na raz 
    i po przekroczeniu pewnego progu kierowca nie będzie w stanie zarejestrować i przetworzyć wszystkich informacji. Coraz bardziej wzrasta ryzyko, że kierowca pominie krytyczną dla bezpieczeństwa informację i dojdzie do wypadku.
  • Przy większej prędkości jazdy kierowca ma mniej czasu na przetworzenie informacji odbieranych z otoczenia, podjęcie decyzji jak zareagować i na samo działanie, gdyż w jednostce czasu potrzebnej na przetworzenie informacji i reakcję (około 1 sekundy) pojazd pokonuje tym większą odległość, im większa jest jego prędkość.
  • Im wyższa prędkość, tym dłuższa jest droga hamowania. Do czasu reakcji kierowcy dochodzi czas hamowania, a ponieważ droga hamowania jest proporcjonalna do kwadratu prędkości, odległość, jaką pokonuje pojazd od momentu rozpoczęcia hamowania do zatrzymania bardzo się wydłuża, jeżeli samochód porusza się z większą prędkością. Droga hamowania znacznie się wydłuża przy mokrej i śliskiej nawierzchni.
  • Im wyższa prędkość pojazdu, tym trudniej uniknąć zderzenia. Przykładowo, jak można zaobserwować na wykresie poniżej, przy prędkości 75 km/h, a więc prędkości często spotykanej dla drogi przechodzącej przez małą miejscowość, reakcja kierowcy nastąpi po przejechaniu około 21 metrów (czas reakcji około 1 sekundy), a droga hamowania wyniesie około 31 metrów. Samochód zatrzyma się więc po przejechaniu 52 metrów (!) od momentu zauważenia niebezpieczeństwa przez kierowcę. W obszarze zabudowanym kierowca najczęściej dostrzega pieszego na jezdni około 36 metrów przed pojazdem, wobec tego zostanie on potrącony z prędkością 53 km/h.        

  
Zależność pomiędzy prędkością jazdy a drogą zatrzymania przedstawiono na wykresie (1).

 

1. Zależność między prędkością jazdy a drogązatrzymania  

  • Im wyższa jest prędkość jazdy, tym poważniejsze są obrażenia u ofiar wypadków i to niezależnie od tego, jakie inne okoliczności towarzyszą wypadkowi. Wynika to z cech fizycznych ludzkiego ciała, które nie jest w stanie bez szkody znieść zderzenia z prędkością przekraczającą 30 km/h, a podczas wypadku jest narażone na działanie bardzo dużych sił występujących w momencie zderzenia. Dotyczy to zwłaszcza pieszych i rowerzystów, których przy zderzeniu z pojazdem nie chroni karoseria ani pasy bezpieczeństwa, czy poduszki powietrzne – stąd są bardzo podatni na urazy nawet podczas zderzeń przy niewielkiej prędkości. Dlatego też są oni określani zbiorowym mianem „niechronionych uczestników ruchu”. Przy potrąceniu pieszego z prędkością 50 km/h prawdopodobieństwo, że poniesie on śmierć, jest dziewięć razy większe niż przy prędkości 30 km/h. W obszarze zabudowanym ofiarami wypadków są głównie piesi i rowerzyści. 
    Zależność pomiędzy prędkością pojazdu a prawdopodobieństwem śmierci pieszego przedstawiono na wykresie 3.

Wykres.2. Zależność między prędkością pojazdu a prawdopodobieństwemśmierci pieszego

 

Pole widzenia zdrowego człowieka (jego zawężenienastępuje wraz z wiekiem, pod wpływem zmęczenia, spożyciu alkoholu, niektórychlekarstw oraz pod wpływem prędkości) wynosi:

- 180º napostoju

- 100º przy40 km/h

- 75º przy70 km/h

- 45º przy100 km/h

- 30º przy130 km/h

Oznacza to, że zdolność człowieka do postrzeganiaotoczenia i reakcji na nagłe zdarzenia jest odwrotnie proporcjonalna doprędkości samochodu.

Nawet jeśli nadmierna prędkość nie jest głównąprzyczyną wypadku, ciężkość obrażeń u ofiar zależy bezpośrednio od prędkości, zjaką poruszał się pojazd w momencie zderzenia. Wynika to z zasad fizykiokreślających działanie energii kinetycznej, jaka wyzwala się w momenciezderzenia. Energia wyzwalana w momencie zderzenia zależy bezpośredniood prędkości jazdy, a większość tej energii pochłania uczestnik wypadku omniejszej masie. W przypadku potrącenia pieszego lub rowerzysty jest nim zawszeniechroniony uczestnik ruchu. Z tego samego powodu przy zderzeniu dwóch pojazdówo znacząco różnej masie np. ciężarówki i samochodu osobowego, skutki zderzeniasą o wiele poważniejsze u osób znajdujących się w lżejszym pojeździe.

W Polsce nadmierna prędkość jest najczęstszą przyczynąwypadków śmiertelnych: ponad 30% wszystkich wypadków śmiertelnych jestspowodowanych przez kierowców pojazdów poruszających się z nadmiernąprędkością. Oznacza to, że w Polsce każdego roku ponad 1600 osób ginie wwypadkach drogowych, których bezpośrednią przyczyną jest nadmierna prędkość. Dotego 72% wypadków ma miejsce na terenie zabudowanym: 54% w miastach i 18%na drogach przebiegających przez małe miejscowości – właśnie na terenachmiejskich oraz na odcinkach dróg przechodzących przez niewielkie miejscowościprzekroczenia prędkości są najczęstsze. Pomimo ograniczenia prędkoścido 50 km/h średnia prędkość pojazdów w miastach wynosi około 65 km/h, a naodcinkach dróg przechodzących przez niewielkie miejscowości jest to prędkośćokoło 76 km/h. Takie prędkości stanowią śmiertelne zagrożenie zwłaszcza dla pieszychi rowerzystów. Odwołując się do przedstawionego wcześniej przykładu, kierowcasamochodu przejeżdżającego przez niewielką miejscowość już po hamowaniu potrącipieszego przy prędkości około 50 km/h, co jest typową sytuacją na polskichdrogach. Prawdopodobieństwo, że pieszy zginie w tym wypadku wynosi 90%, ajeżeli uda mu się przeżyć najprawdopodobniej przez resztę życia nie odzyskapełnej sprawności.

Zależność ta ma bezpośrednie przełożenie na ofiarywypadków drogowych w Polsce. W miastach i miejscowościach najczęściej ulegająwypadkom piesi, którzy stanowią 34% ofiar śmiertelnych, i rowerzyści – 11%.Polska przoduje w niechlubnej statystyce: w naszym kraju piesi stanowiąnajwiększy odsetek zabitych w wypadkach spośród państw UE. Do wypadków zudziałem niechronionych uczestników ruchu dochodzi głównie w związkuz nadmierną prędkością pojazdów.

Nawet niewielkie zmianyprędkości mają decydujący wpływ na prawdopodobieństwo odniesienia obrażeń wwyniku zderzenia. Na podstawiemodelu wykładniczego (Power Model) opracowanego przez Nilssona szacuje się, żezmniejszenie średniej prędkości pojazdów o 5% powoduje spadek ogólnej liczbywypadków o 10%, a wypadków ze skutkiem śmiertelnym o 20%. Twierdzenie odwrotneteż jest prawdziwe, czyli że wzrost średniej prędkości o 5% prowadzi dozwiększenia ogólnej liczby wypadków o 10%, zaś wypadków śmiertelnych o 20%.Ilustruje to wykres.3.

Wykres.3. Zależność między zmianami średniej prędkościjazdy a liczbą wypadków

 

 Nadmierna prędkość jest głównym problemembezpieczeństwa ruchu drogowego, a zarazem najważniejszym obszarem działańzmierzających do poprawy tego stanu – pozwala to na sformułowanie kilkupodstawowych stwierdzeń:

·       nadmierna prędkość zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia wypadku,

·       nadmierna prędkość powoduje, że skutki wypadku są bardzo poważne,

·       obniżenie prędkości jazdy zawsze prowadzi do poprawy bezpieczeństwa ruchudrogowego,

·       nadmierna prędkość nie jest kwestią przypadku, lecz świadomym zachowaniemkierowcy,

·       z powodu obniżenia prędkości jazdy kierujący pojazdem nie ponosi kosztów.

 1.2.Prędkość jazdy w obszarze zabudowanym

Najczęstszymi ofiarami wypadków w obszarachzabudowanych są piesi 
i rowerzyści, zaś o ciężkości obrażeń decyduje głównie prędkość i różnice wmasie pomiędzy pojazdami a ofiarami wypadków. Bardzo duży wpływ na wypadkowośćmają różnice w prędkości pomiędzy uczestnikami ruchu. Ma to szczególneznaczenie w obszarach zabudowanych, gdzie struktura ruchu pojazdów jestmieszana, pojazdy poruszają się z różnymi prędkościami, a ruch pojazdów miesza sięz ruchem pieszych i rowerzystów, którzy poruszają się wolniej i częstowkraczają na jezdnię. Na terenach zabudowanych przekraczanie ograniczeńprędkości prowadzi do wzrostu liczby wypadków i ciężkości obrażeń u ofiar. Dlazapewnienia bezpieczeństwa i zapobiegania wypadkom najważniejsze jest zatemobniżanie zarówno średniej prędkości jazdy, jak i niwelowanie różnic prędkościpomiędzy uczestnikami ruchu.

W wielu polskich miastach i miejscowościachinfrastruktura drogowa na obszarze zabudowanym, nawet w centrach miast i naterenach mieszkaniowych, faworyzuje pojazdy kosztem pieszych. Ukształtowaniesieci drogowej, zwłaszcza długie i proste odcinki ulic, szerokie przekroje,organizacja ruchu i otoczenie ulicy sprzyjają rozwijaniu dużych prędkościjazdy. Dążeniem większości kierowców jest przemieszczać się szybko, a sameznaki drogowe nie wystarczą, aby skłonić ich do przestrzegania ograniczeńprędkości, dlatego tak ważne jest właściwe zrozumienie tematu iodpowiedzialności kierowców.

Dla zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim użytkownikomdróg w terenie zabudowanym obowiązuje generalne ograniczenie prędkości do 50km/h, zaś na obszarach, gdzie występuje regularne przeplatanie się ruchsamochodowego z ruchem pieszym i rowerowym wprowadza się niższe ograniczenia strefowe:strefy prędkości ograniczonej do 30 km/h, strefy zamieszkania i strefyruchu pieszego. Wzdłuż ciągów drogowo-ulicznych, gdzie dopuszczona jestprędkość pojazdów powyżej 30 km/h, piesi i rowerzyści muszą mieć możliwośćporuszania się po wydzielonej przestrzeni, tj. pasie dla ruchu rowerowego lubścieżce w przypadku rowerzystów i chodniku w przypadku pieszych.

1.3.       Wpływprędkości na jakość życia mieszkańców

Opróczfizycznego zagrożenia potrąceniem przez pojazd prędkość ruchu ma bardzo istotnywpływ na ocenę jakości życia przez ludzi. 
W miejscowościach drogi i ulice są elementem środowiska życia i stanowią obszarprzestrzeni publicznej – mają szczególne znaczenie dla zaspokajania potrzebmieszkańców i jakości ich życia oraz sprzyjają rozwijaniu kontaktówspołecznych. Dlatego drogi przenoszące szybki ruch w obszarach zabudowanychwywołują bardzo niekorzystny efekt bariery komunikacyjnej i rozcięcia więzi wlokalnej społeczności. Szczególnie niekorzystnie oddziałuje on na dzieci, osobystarsze oraz inne osoby mające trudności w przechodzeniu przez drogi o dużymnatężeniu ruchu. Efekt bariery komunikacyjnej może zaostrzać nierównościspołeczne i prowadzić do wykluczenia niektórych obywateli z życiaspołecznego, gdyż osoby nie mające dostępu do samochodu lub nie mogące goprowadzić mają utrudniony dostęp do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowychi innych świadczeń. Również dzieci przebywające bez opieki w pobliżu ulicy sąbardziej narażone na potrącenie przez przejeżdżający pojazd. Sąsiedztwo drogi odużym natężeniu ruchu powoduje też zwiększone niekorzystne oddziaływaniaśrodowiskowe (hałas, zanieczyszczenie powietrza itp.) i pogorszenie warunkówzdrowotnych.

Bliskość drogi o dużym natężeniu szybkoprzemieszczającego się ruchu hamuje ważną dla zdrowia aktywność fizyczną.Rzeczywiste i postrzegane zagrożenia zniechęcają ludzi do poruszania siępieszo i jeżdżenia na rowerze, co pogarsza ich stan zdrowia i sprawnośćfizyczną. Obawa przed zagrożeniami w ruchu drogowym jest również jedną z przyczynodwożenia dzieci do szkoły samochodem.

Zły stan bezpieczeństwa napolskich drogach nie jest fatum. Można go zdecydowanie poprawić pod warunkiem,że pojęcia bezpieczeństwa ruchu drogowego nie będziemy ograniczać do stanu drógi zdobyczy technologicznych zastosowanych w samochodach. Pamiętajmy, żeprzyczyną 80% wypadków jest błąd człowieka, a badania europejskie wykazują, żeblisko 25% wypadków jest skutkiem błędnej oceny prędkości przez kierowcę.

 

Materiały źródłowe:

OECD – Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

ETSC – Europejska Rada ds. Bezpieczeństwa Transportu

Komenda Główna Policji

Wydział Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji

Krajowa Rada Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego

Stowarzyszenie Partnerstwo dla BezpieczeństwaDrogowego